Wywiady i reportażeWydarzenia
Więcej o świętychW liturgii, zwyczaje
RefleksjePrezentacje, opracowania
Nowe książkiLudzie
LokalneKultura, w prasie
InternetFormacja i nauka
DokumentyBiblioteka serwisu
AktualnościKlasztory franciszkańskie
Na świecie800-lecie franciszkanów
Wiadomości z tematu: Aktualności:
Strefa Zero 2015 - Wezwani do zwycięstwa
Ogłoszenia: Osoby konsekrowane w TVP2
Różne: Czytelnicy „Posłańca” pod opieką duchową
Warszawa: 3 maja na Siekierkach
Głogówek: franciszkanin ze złotą odznaką
Taszkent: rocznica patrona administratury
Prasa: nowy numer Posłańca św. Antoniego
Dąbrowa Górnicza: „Nie lękajcie się” Jana Pawła
Legnica: Rycerze przy Grobie Pańskim
Prasa: o roli aniołów w życiu wiary
Dąbrowa Górnicza: hołd Młodzieży Wszechpolskiej
Kraków: spotkanie rodzin misjonarzy
Ogłoszenia: seminarium ze św. Franciszkiem
Ogłoszenia: do Peru na beatyfikację
Media: zdjęcia do teledysku Siewców Lednicy
Różne: zakonnicy wśród więźniów Dachau
Wrocław: paschalne nabożeństwo uzdrowienia
Ogłoszenia: niedziela z radiem u franciszkanów
Lublin: przyszłość osób konsekrowanych w Polsce
Würzburg: biskup z młodzieżą franciszkańską
   Następne Następne
Franciszkański Wrocław - od 1236 roku
2009-09-03 15:59:17
W I połowie XIII wieku powstało wiele klasztorów franciszkańskich na terenie Europy. Do Polski pierwsi franciszkanie dotarli z Czech, w 1236 roku osiedlili się we Wrocławiu. Ich dzieje w tym mieście są równie burzliwe, jak niespokojna była historia Polski na ziemiach zachodnich.

Wrocław jest jednym z miast, w których obecnie szeroko reprezentowana jest cała rodzina franciszkańska, składająca się z braci i sióstr naśladowców św. Franciszka z Asyżu (1182-1226). Istnieje tam kilka wspólnot Franciszkańskiego Zakonu Świeckich, swoje klasztory mają zgromadzenia żeńskie: albertynki, felicjanki, Franciszkanki Rodziny Maryi, Franciszkanki Szpitalne, józefitki, kapucynki tercjarki i Siostry Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Są też przedstawiciele wszystkich gałęzi zakonu św. Franciszka: Zakon Braci Mniejszych, Zakon Braci Mniejszych Kapucynów i Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych.

Franciszkanie zostali sprowadzeni do Wrocławia z czeskiej Pragi, w 1236 roku. Pierwszy klasztor franciszkański oraz kościół św. Jakuba Apostoła ufundował książę Henryk Pobożny. Świątynię tę zbudowano w stylu romańskim, mieściła się ona przy obecnym Placu Biskupa Nankiera.

W roku 1238 powstała pierwsza słowiańska prowincja, czyli samodzielna jednostka terytorialno-personalna w zakonie. Była to prowincja czesko-polska, została wyodrębniona z prowincji saskiej. Rok później we Wrocławiu odbyła się kapituła nowo powstałej prowincji, w skład której wchodziły trzy kustodie: złotoryjska, opolska i wrocławska.


Zaledwie kilka lat po wybudowaniu, wrocławski klasztor i kościół św. Jakuba Apostoła zniszczyli Tatarzy w czasie najazdu w roku 1241. Budynki te odbudowano już w roku 1256, w czym wydatnie pomogła księżna Anna, wdowa po Henryku Pobożnym. W kościele św. Jakuba Apostoła pochowano fundatora, który zginął w roku 1241 w słynnej bitwie pod Legnicą.

Kościół św. Jakuba był najstarszą świątynią Wrocławia, w roku 1261 ogłoszono w nim przywilej lokacyjny miasta na prawie magdeburskim. W wiekach XIV i XV świątynię tę rozbudowano, nadając jej styl gotycki. Tutaj franciszkanie byli duszpasterzami najdłużej, do roku 1529.


Franciszkanie pracujący na Śląsku byli pochodzenia czeskiego, niemieckiego oraz polskiego, najczęściej wywodzili się ze środowiska mieszczańskiego. Szczególnie Czesi odegrali ważną rolę w tworzeniu zakonu na Śląsku i w Małopolsce.

Zakonnicy niemieccy byli najliczniejszą grupą narodowościową wśród franciszkanów w XIII wieku na Śląsku. Ich współpraca z zakonnikami pochodzenia słowiańskiego na początku układała się dobrze, jednak w latach 60-tych XIII wieku powstały tendencje separatystyczne, postulowano przyłączenie części prowincji czesko-polskiej do prowincji saskiej. Konflikty narodowościowe przyspieszyły decyzję kapituły generalnej w Asyżu, która w roku 1269 włączyła kustodię złotoryjską do prowincji saskiej.

Na kapitule generalnej w Lyonie w 1272 roku zdecydowano o przyłączeniu także kustodii wrocławskiej do prowincji saskiej. Odłączenie kustodii złotoryjskiej i wrocławskiej oznaczało dla prowincji czesko-polskiej utratę klasztorów na terenie prawie całego Dolnego Śląska. Została przy niej tylko kustodia opolska.

W roku 1517 doszło do podziału prowincji polsko-czeskiej i utworzenia samodzielnej prowincji polskiej. Wtedy to kustodia opolska została rozwiązana, a jej klasztory zostały przekazane obserwantom (zreformowanej gałęzi zakonu franciszkańskiego) lub zostały włączone do kustodii morawskiej, która wtedy byłą częścią prowincji austriackiej.

W czasach reformacji ucierpiał cały Kościół na Śląsku, w tym również klasztory franciszkańskie. Niektóre klasztory przestały istnieć, inne zaś uległy ostatecznej kasacie po tzw. sekularyzacji z 1810 roku. Jak podają źródła historyczne, na początku XVI wieku część franciszkanów z klasztoru we Wrocławiu przeszła na protestantyzm, inni opuścili miasto.

Tych, którzy pozostali, w 1529 roku przeniesiono do kościoła św. Wacława, św. Stanisława i św. Doroty. Świątynię tę zbudowano w roku 1350, jej patronowie symbolizowali współistnienie trzech narodowości: Czechów, Polaków oraz osadników niemieckich. Franciszkanom przekazano także klasztor, w którym wcześniej mieszkali augustianie-eremici.

W czasach burzliwego rozwoju reformacji liczba zakonników malała, dlatego franciszkanie oddali miastu część budynków klasztornych. W roku 1561 z rozkazu cesarza Ferdynanda I mieszczanie przejęli klasztor, urządzając w nim magazyny. Budynki klasztorne zostały oddane franciszkanom w roku 1613. Przy kościele w roku 1707 powstała parafia.


Po kasacie zakonu w roku 1810 zabudowania klasztorne służyły jako gmach sądu, pod koniec XIX wieku podjęto decyzję o ich wyburzeniu. W czasie II wojny światowej kościół św. Wacława, św. Stanisława i św. Doroty był nieznacznie uszkodzony, należał do najlepiej zachowanych średniowiecznych budowli Wrocławia. To tutaj kręcone były sceny filmu "Popiół i diament" w reżyserii Andrzeja Wajdy. Po zakończeniu II wojny światowej krakowska prowincja franciszkanów starała się o odzyskanie tego kościoła, jednak wysiłki te zakończyły się niepowodzeniem.

Po opuszczeniu przez franciszkanów na początku XVI wieku klasztoru i kościoła św. Jakuba, budynki te przejęli norbertanie, zwani premonstratensami. Oni to zmienili wezwanie świątyni, ustanawiając jej patronem św. Wincentego. Norbertanie użytkowali te obiekty prawie 300 lat, do kasaty w roku 1810. Po sekularyzacji zakonu kościół przekształcono z zakonnego na parafialny, zaś budynki klasztoru przeznaczono na siedzibę sądu.

W czasie II wojny światowej klasztor i kościół św. Jakuba został bardzo zniszczony. Po zakończeniu działań wojennych budynki te zostały przejęte przez władze komunistyczne. W klasztorze umieszczono wydział polonistyki Uniwersytetu Wrocławskiego, znajdujący się tam do dnia dzisiejszego.

Aż do lat 80-tych XX wieku gotycki kościół franciszkański św. Jakuba coraz bardziej niszczał. Ostatecznie renowację tej świątyni po zniszczeniach wojennych zakończono dopiero w roku 1999. W czasie przekształceń ustrojowych świątynię oddano Kościołowi, na początku służyła ona duszpasterstwu wojskowemu. W roku 1997 świątynię przekazano Kościołowi greckokatolickiemu. Obecnie znajduje się w nim cerkiew katedralna św. Wincentego i św. Jakuba, będąca stolicą greckokatolickiej diecezji wrocławsko-gdańskiej.

W roku 1947 kuria wrocławska przekazała franciszkanom konwentualnym z krakowskiej Prowincji św. Antoniego i bł. Jakuba Strzemię kościół i parafię św. Karola Boromeusza w dzielnicy Krzyki, w odległości kilku kilometrów od Starego Miasta i kościoła św. Jakuba, pierwotnej świątyni franciszkańskiej. Świątynia na Krzykach zbudowana w 1913 roku, wskutek działań wojennych była w 50 proc. zniszczona. Tak więc franciszkanie po raz kolejny podjęli dzieło odbudowy swojego kościoła. Przez długie lata, aż do wybudowania klasztoru i domu katechetycznego, nauka religii odbywała się w jednej z wież kościoła. W 1993 roku przy świątyni zostało ustanowione sanktuarium Matki Bożej Łaskawej - Opiekunki Małżeństw i Rodzin.

Wrocław jest dziś także siedzibą Prowincji św. Jadwigi, która wywodzi się z prowincji saksońskiej. W 1894 roku sprowadzeni do Wrocławia franciszkanie z Zakonu Braci Mniejszych rozpoczęli budowę kościoła i klasztoru, w dzielnicy Karłowice. Obecnie obok siedziby zarządu prowincji mieści się tu seminarium duchowne, istnieje parafia św. Antoniego, zakonnicy zajmują się m.in. duszpasterstwem osób języka niemieckiego i prowadzą wydawnictwo. Zakon prowadzi także drugą parafię pw. św. Alberta Wielkiego we Wrocławiu-Sołtysowicach.

We Wrocławiu znajduje się również klasztor kolejnej gałęzi zakonu franciszkańskiego - kapucynów. Kapucyni przybyli do Wrocławia w sierpniu 1947 roku, osiedlając się w dzielnicy Krzyki. Otrzymali w zarząd parafię św. Augustyna. Dziś parafia jest prężnym ośrodkiem duszpasterskim, znajduje się przy niej sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia.

wp / red.

Na zdjęciach: 1-3) pierwotny kościół franciszkanów pw. św. Jakuba Apostoła, obecnie cerkiew katedralna św. Wincentego i św. Jakuba, 4) obecny kościół franciszkanów konwentualnych pw. św. Karola Boromeusza, 5) kościół św. Antoniego na wrocławskich Karłowicach, 6) kościół kapucynów pw. św. Augustyna / fot. AIF

Würzburg: biskup z młodzieżą franciszkańską
Biskup Würzburga, Dr. Friedhelm Hofmann, odwiedził grupę młodzieży franciszkańskiej „Fraziskus” działającą przy tamtejszym klasztorze.
Kijów: odznaczenie dla o. Władysława Lizuna
O. Władysław Lizun został odznaczony przez Bronisława Komorowskiego złotym krzyżem zasług za zaangażowanie na rzecz Polaków i kultury polskiej na Ukrainie.
Harmęże: XIV Dni Kolbiańskie
Specjalnym tegorocznego spotkania był fotograf siedmiu kolejnych papieży, Arturo Mari, który dał osobiste świadectwo świętości w codziennym życiu Jana Pawła II.
Albania: rocznica poświęcenia świątyni
W albańskim mieście Fier słowaccy franciszkanie świętowali uroczyście dwudziestą rocznicę poświęcenia pierwszej świątyni na tych rozległych obszarach.
Harmęże: 55 lat kapłaństwa o. Floriana
Franciszkanie w Centrum św. Maksymiliana w Harmężach obchodzili uroczyście w Niedzielę Bożego Miłosierdzia jubileusz 55 lat kapłaństwa o. Floriana Szczęcha.
POLSCY MĘCZENNICY Z PERU

W związku z dużym zapotrzebowaniem mediów przedstawiamy zebrane materiały dotyczące życia, męczeństwa oraz procesu beatyfikacyjnego misjonarzy, którzy zginęli w Peru - o. Zbigniewa Strzałkowskiego i o. Michała Tomaszka. Korzystając z naszych artykułów, każdorazowo należy podać autora i źródło.

copyright © franciszkanie.pl 2001-2012, więcej o franciszkanie.pl - [ statystyki ] - kontakt - Strefa użytkowników Strefa - nowa wersja