Wywiady i reportażeWydarzenia
Więcej o świętychW liturgii, zwyczaje
RefleksjePrezentacje, opracowania
Nowe książkiLudzie
LokalneKultura, w prasie
InternetFormacja i nauka
DokumentyBiblioteka serwisu
AktualnościKlasztory franciszkańskie
Na świecie800-lecie franciszkanów
Wiadomości z tematu: Aktualności:
Starożytna homilia na Świętą i Wielką Sobotę.
Kalwaria Pacławska: Misteria Kalwaryjskie
W liturgii: Quadragesima
Franciszkanie przyjmują po kolędzie
W liturgii: Transitus
Święto stygmatów św. Franciszka z Asyżu
Porcjunkula - święto franciszkanów
W liturgii: Rocznica poświęcenia Bazyliki św. Franciszka
Kraków: Wielkanocne spotkanie franciszkanów
Kraków: Arcybractwo Męki Pańskiej
Kraków: Meksykański "Dia de Muertos"
Rozpoczęła się Nowenna Roku Kolbiańskiego
W liturgii: Święto Matki wszystkich kościołów
Uroczystość św. Franciszka z Asyżu
Ekologia: Czy możliwe Święto Stworzenia?
W liturgii: Okres Wielkanocy
W liturgii: Wielka Sobota - poświęcenie ognia i wody
W liturgii: Gorzkie żale, przybywajcie
W liturgii: Środa Popielcowa początkiem Wielkiego Postu
W liturgii: Okres Narodzenia Pańskiego
   Następne Następne
Kraków: Arcybractwo Męki Pańskiej
2011-03-31 10:51:19
Arcybractwo Męki Pańskiej istnieje nieprzerwanie od ponad 400 lat, siedzibę ma przy klasztorze franciszkańskim w Krakowie. Jego członkowie noszą charakterystyczne, czarne tuniki oraz kaptury z wyciętymi na oczy otworami.

Pierwsze bractwa religijne powstawały w Kościele już w IV wieku, od VIII wieku upowszechniły się wśród wiernych świeckich. Zaczęły powstawać szczególnie intensywnie w XVI i XVII stuleciu, do czego przyczynił się odnowiony model życia religijnego i społecznego, w duchu reform Soboru Trydenckiego (1545-1563).

Wszystkie bractwa stawiały sobie za cel udział w publicznym kulcie Kościoła, pogłębiały życie religijne członków oraz szerzyły prawdy wiary. Formacja chrześcijańska braci miała przygotować do działalności apostolskiej, która wyrażała się poprzez ewangelizację, służbę bliźnim oraz prowadzenie dzieł charytatywnych. Każde bractwo podlegało władzy kościelnej, było erygowane jej formalnym dekretem, miało własne statuty i zarząd.

W Polsce bractwa zaczęły powstawać już w wieku XIII, jednak najbardziej znane zostały założone pod koniec XVI wieku. Ks. Piotr Skarga w 1584 roku założył Bractwo Miłosierdzia przy kościele Św. Barbary w Krakowie. Należeli do niego m.in. król Zygmunt III Waza i wielu jego dworzan. W roku 1592 powstało w Krakowie Bractwo Betanii Św. Łazarza, jego członkowie zajmowali się głównie pielęgnowaniem ofiar zarazy.

Wśród wielu bractw wyjątkowe jest Arcybractwo Męki Pańskiej, istniejące nieprzerwanie od ponad czterystu lat. Według dużego prawdopodobieństwa, przejęło ono tradycję istniejącego już w XV wieku stowarzyszenia Czcicieli Pana Jezusa Cierpiącego i Matki Bożej Bolesnej.

Arcybractwo Męki Pańskiej powstało jako Bractwo w roku 1595 przy klasztorze franciszkańskim, z inicjatywy ks. Marcina Szyszkowskiego, kanonika kapituły katedralnej i późniejszego arcybiskupa krakowskiego. 9 czerwca 1595 roku ks. Szyszkowski poprowadził pierwsze nabożeństwo brackie. Siedzibą Bractwa została Kaplica Męki Pańskiej, znajdująca się przy bazylice św. Franciszka z Asyżu.

Kiedy w roku 1617 ks. Szyszkowski został biskupem krakowskim, wówczas otoczył Bractwo jeszcze większą troską, napisał dla niego tzw. "Ustawy brackie". W roku 1597 papież Klemens VIII zatwierdził Bractwo, nadając mu liczne odpusty. W 1605 roku uzyskało ono status Arcybractwa. Oddziaływanie tego stowarzyszenia było tak duże, że podobne bractwa powstały przy prawie trzydziestu innych klasztorach franciszkańskich w Polsce.

Członkowie Arcybractwa uczestniczyli w tzw. Procesji Jerozolimskiej, czyli nabożeństwie upamiętniającym odnalezienie krzyża Chrystusa przez św. Helenę. Mieli swoje oryginalne nabożeństwo Piętnastu Stopni Męki Pańskiej. Przez długie lata odprawiano je we wszystkie piątki roku. Od roku 1975 nabożeństwo sprawowane jest tylko w piątki Wielkiego Postu, a jego tekst przystosowano do reform II Soboru Watykańskiego.

Arcybractwo opiekowało się więźniami i skazanymi, posiadało związane z tą posługą przywileje. Było jedynym stowarzyszeniem, które miało w Wielki Czwartek przywilej wykupywania z więzienia dłużników oraz występowania do władz miejskich lub do króla o ułaskawienie jednego ze skazanych na śmierć.

Członkowie Arcybractwa udawali się w Wielki Czwartek z kościoła franciszkanów, ulicą Bracką, w kierunku Rynku Głównego. Schodzili do podziemi ratusza, w których mieściło się więzienie. Tam wykupywali dłużników oraz uwalniali jednego więźnia skazanego na śmierć, który do końca życia pozostawał pod opieką bractwa, stając się jego członkiem.

Ułaskawieni przestępcy brali udział w procesji powrotnej do Kaplicy Męki Pańskiej. Ocalony od śmierci szedł między dwoma braćmi, ubranymi w czarne habity z nasuniętymi na twarze kapturami. W jednej ręce niósł zapaloną świecę, a w drugiej trupią czaszkę. W kaplicy skazańcowi zdejmowano kajdany. Razem z wykupionymi dłużnikami leżał on krzyżem i słuchał kazania.

Bracia w procesji nieśli insygnia Męki Pańskiej, podpierali się drzewcami-laskami, do których przymocowane były ludzkie czaszki. Cały orszak recytował słowa, które przyjęły się jako hasło Arcybractwa: "Memento Homo Mori" - "Pamiętaj, człowieku, o śmierci". Do dzisiaj bracia recytują ten werset, zachowany w pierwotnej, archaicznej formie: "Pamiętaj, człowiecze, na śmierć".

Przywilej uwalniania skazanych utrzymał się do końca XVIII wieku. Od roku 1796, kiedy Kraków zajęły wojska austriackie, zabroniono Arcybractwu opieki nad więźniami oraz zniesiono prawo do uwalniania więźniów. Władze zaborcze stopniowo ograniczyły wszystkie przywileje Arcybractwa.

W Wielki Piątek Arcybractwo odbywało długą procesję, połączoną z biczowaniem, do siedmiu wybranych kościołów krakowskich. Podczas procesji odprawiano misterium Drogi Krzyżowej oraz nawiedzano tzw. Groby Pańskie. W 1758 roku władze kościelne zakazały biczowania się w trakcie procesji wielkopiątkowej.

Od 1696 roku Arcybractwo brało udział w odpuście, zwanym Emaus, przy klasztorze sióstr norbertanek na krakowskim Salwatorze. Bracia wyruszali spod kościoła franciszkańskiego, w procesji nieśli sztandary, feretrony oraz symbole bractwa - trupią czaszkę i piszczele. Trzykrotnie okrążali kościół norbertanek, a potem na dziedzińcu spotykali się z ksienią klasztoru.

Zaborcze władze austriackie usiłowały całkowicie zlikwidować Arcybractwo, jednak dzięki staraniom franciszkanów, nie doszło do tego. W roku 1885 przeprowadzono reformę Arcybractwa, dostosowując jego działalność do ówczesnych warunków życia religijnego i społecznego. W 1905 roku Arcybractwo podporządkowało swój zarząd i administrację franciszkanom, zrzekając się na ich rzecz prawa do Kaplicy Męki Pańskiej.

Do Arcybractwa należeli ludzie cieszący się ogólnym szacunkiem, w tym gronie byli biskupi, kardynałowie oraz królowie - Zygmunt III Waza, Władysław IV, Jan Kazimierz i Jan III Sobieski. Jednak w większości jego członkami byli mieszczanie, zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Te ostatnie były jedynie zwolnione z wypełniania pewnych obowiązków brackich, z udziału w zebraniach i biczowania.

Do obowiązków brackich należał m.in. udział w piątkowym nabożeństwie, połączonym z biczowaniem. Członkowie bractwa zachowywali anonimowość, publicznie pokazywali się w specjalnych, czarnych tunikach, na których nosili długie kaptury, zasłaniające twarz, z wyciętymi otworami na oczy.

Bracia uczestniczyli w procesjach krakowskich, zwłaszcza w procesji Bożego Ciała. Prowadzili szeroką działalność charytatywną i społeczną. Opiekowali się więźniami, młodzieżą terminującą w cechach rzemieślniczych, ubogimi, chorymi, do umierających sprowadzali kapłanów. Urządzali zmarłym pogrzeby, stąd druga jego nazwa - Arcybractwo Dobrej Śmierci.

W latach powojennych władze państwowe ograniczyły jeszcze bardziej działalność Arcybractwa. W 1949 roku wydały ustawę zakazującą działalności stowarzyszeniom religijnym. Wówczas bracia ograniczyli się do udziału w liturgii Wielkiego Postu.

Dziś Arcybractwo liczy blisko dwudziestu członków, którzy raz w miesiącu spotykają się na wspólnej modlitwie, a w Wielkim Poście na nabożeństwie Piętnastu Stopni Męki Pańskiej. Obecnie Arcybractwo pełni funkcję liturgiczną, zachowując tradycyjne stroje oraz kultywując pamięć o dawnych zwyczajach.

Nabożeństwo Piętnastu Stopni Męki Pańskiej gromadzi wielu uczestników. Są wśród nich ludzie kierowani ciekawością, chcący zobaczyć niecodzienny obrzęd religijny. Jednak większość uczestników to osoby, których pociąga pragnienie rozważania i kontemplacji Męki Pańskiej oraz franciszkańska duchowość pasyjna.

Forma tego nabożeństwa niewiele się zmieniła, pochodzi z 1896 roku. W 1975 roku ówczesny prefekt Arcybractwa, o. Cecylian Niezgoda, przystosował ją do odnowionej liturgii. Dzisiaj stanowi ono część dłuższej liturgii. Całość zaczyna się o godz. 9.00 wystawieniem Najświętszego Sakramentu oraz całodzienną adoracją w Kaplicy Męki Pańskiej, o godz. 16.30 sprawowana jest msza św.

O godz. 17.00 na krużgankach klasztornych bracia rozpoczynają Procesję Jerozolimską do Kaplicy Męki Pańskiej. Po dojściu do Kaplicy zatrzymują się na środku, przed tzw. Latarnią, ozdobioną czterema obrazami przedstawiającymi modlitwę Pana Jezusa w Ogrójcu, Matkę Bożą Bolesną, św. Weronikę i Pana Jezusa na Krzyżu. Tam odprawiane jest nabożeństwo Piętnastu Stopni Męki Pańskiej, które polega na rozważaniu piętnastu "stopni", czyli scen związanych z męką Chrystusa.

Bracia śpiewają refren "Memento homo mori - Pamiętaj człowiecze na śmierć, a za grzechy pokutuj". Twarze mają zakryte spiczastymi kapturami. Brat będący najdłużej w Arcybractwie, niesie krzyż. Dwaj najstarsi wiekiem bracia niosą umieszczone na drewnianych drzewcach czaszki mężczyzny i kobiety. W czasie śpiewania Psalmów pokutnych uczestnicy nabożeństwa klęczą, a bracia leżą krzyżem. Po odśpiewaniu Gorzkich Żali i kazaniu pasyjnym, nabożeństwo kończy się ucałowaniem relikwii Krzyża Świętego, a bracia wracają krużgankami w procesji do zakrystii.

opr. wp

Na zdjęciach, procesja Arcybractwa Męki Pańskiej, krużganki klasztoru i bazylika franciszkanów w Krakowie oraz okładka albumu z fotografiami Adama Bujaka "Arcybractwo Męki Pańskiej", Wydawnictwo Biały Kruk / fot.: P. Grządziel OFMConv, D. Barna OFMConv

    zobacz także w galerii serwisu:

    Procesja Arcybractwa Męki Pańskiej

    zobacz także:

    1. W liturgii: Środa popielcowa i Wielki Post

    2. W liturgii: Gorzkie żale, przybywajcie

    3. Kraków: Droga Krzyżowa Mehoffera

Würzburg: biskup z młodzieżą franciszkańską
Biskup Würzburga, Dr. Friedhelm Hofmann, odwiedził grupę młodzieży franciszkańskiej „Fraziskus” działającą przy tamtejszym klasztorze.
Kijów: odznaczenie dla o. Władysława Lizuna
O. Władysław Lizun został odznaczony przez Bronisława Komorowskiego złotym krzyżem zasług za zaangażowanie na rzecz Polaków i kultury polskiej na Ukrainie.
Harmęże: XIV Dni Kolbiańskie
Specjalnym tegorocznego spotkania był fotograf siedmiu kolejnych papieży, Arturo Mari, który dał osobiste świadectwo świętości w codziennym życiu Jana Pawła II.
Albania: rocznica poświęcenia świątyni
W albańskim mieście Fier słowaccy franciszkanie świętowali uroczyście dwudziestą rocznicę poświęcenia pierwszej świątyni na tych rozległych obszarach.
Harmęże: 55 lat kapłaństwa o. Floriana
Franciszkanie w Centrum św. Maksymiliana w Harmężach obchodzili uroczyście w Niedzielę Bożego Miłosierdzia jubileusz 55 lat kapłaństwa o. Floriana Szczęcha.
POLSCY MĘCZENNICY Z PERU

W związku z dużym zapotrzebowaniem mediów przedstawiamy zebrane materiały dotyczące życia, męczeństwa oraz procesu beatyfikacyjnego misjonarzy, którzy zginęli w Peru - o. Zbigniewa Strzałkowskiego i o. Michała Tomaszka. Korzystając z naszych artykułów, każdorazowo należy podać autora i źródło.

copyright © franciszkanie.pl 2001-2012, więcej o franciszkanie.pl - [ statystyki ] - kontakt - Strefa użytkowników Strefa - nowa wersja