Wywiady i reportażeWydarzenia
Więcej o świętychW liturgii, zwyczaje
RefleksjePrezentacje, opracowania
Nowe książkiLudzie
LokalneKultura, w prasie
InternetFormacja i nauka
DokumentyBiblioteka serwisu
AktualnościKlasztory franciszkańskie
Na świecie800-lecie franciszkanów
Wiadomości z tematu: Aktualności:
Klasztory franciszkańskie: Wilno
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Opatów
Prezentacje: Franciszkanie w Gdańsku
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Włocławek
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Miedniewice
Klasztory, których nie ma: Złotoryja
Franciszkanie w Rychwałdzie
Prezentacje: Franciszkanie w Głogówku
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Bernardyni w Krakowie
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Radziejów
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Franciszkanie na Nowym Świecie
Franciszkanie w Kaliszu
Prezentacje: Sanktuarium Świętej Anny w Smardzewicach
Kraków: Klasztor i bazylika św. Franciszka z Asyżu
Prezentacje: Klasztor franciszkanów w Poznaniu
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Skępe
Woźniki: 350 lat klasztoru franciszkanów
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Wieliczka
Na Górze św. Anny
Lwówek Śląski i franciszkanie
   Następne Następne
Klasztory franciszkańskie w Polsce: Opatów
2011-11-28 15:41:50
Historia pierwszego kościoła w Opatowie sięga 1040 roku, kiedy to biskup krakowski Racheli, z pochodzenia Włoch, w lasach nad rzeką Łukawką (dzisiejsza Opatówka) wzniósł drewniany kościół, przy którym z okolicznych wsi utworzył parafię. Świątynię poświęcił Polak bp Lambert Zula.

W 100 lat później około 1140 roku hrabia na Skrzyninie Piotr Włostowic, za panowania Bolesława Krzywoustego, na miejscu drewnianego kościoła wzniósł nowy kościół z kamienia. Jakie były losy tego kościoła - nie wiadomo. Dochowała się tylko informacja, że w 1326 roku pełnił funkcję świątyni parafialnej.

Fundację klasztoru bernardynów w Opatowie zapoczątkował w 1467 roku biskup lubuski Krzysztof Fryderyk. Właścicielami miasta Opatowa i okolic byli na podstawie przywileju Henryka Brodatego z 1237 roku biskupi Lubosza. Oddał on bernardynom kościół parafialny Wniebowzięcia NMP, położony na przedmieściu Opatowa zwanym Żmigród.

Poważną rolę w inspirowaniu i organizowaniu darowizny na rzecz bernardynów miał sekretarz króla Kazimierza Jagielończyka Jana Tarło, który "przyjąwszy habit zakonny, cnotliwego i czynnego życia dokonał na górze Syjon w Jerozolimie dnia 20 czerwca 1489 roku".

Bernardyni opatowscy od początku cieszyli się poparciem i sympatią nie tylko ze strony króla Kazimierza Jagielończyka i biskupa krakowskiego Jana Rzeszowskiego, ale również mieszkańców miasta i okolicznej szlachty.

W uroczystość świętych Apostołów Filipa i Jakuba, w 1470 roku nastąpiło oficjalne wprowadzenie bernardynów na nową fundację, w procesji z kolegiaty św. Marcina. Do końca XV wieku bernardyni rozbudowali kościół, a także wznieśli murowany klasztor. Po gruntownej przebudowie i powiększeniu świątynia utrzymała swój pierwotny charakter gotycki. Stalle w chórze zakonnym wyrzeźbił przy końcu XV wieku snycerz bernardyński brat Benedykt.

Klasztor i kościół miały wówczas charakter obronny. Jeszcze dzisiaj można oglądać resztki murów wraz ze strzelnicami od strony głównego wejścia do kościoła. Przezorność bernardynów przydała w 1502 roku, kiedy Tatarzy dotarli aż w rejon Piotrkowa Trybunalskiego i niespodziewanie napadli na Opatów.

Ludność w większości zginęła lub została uprowadzona w jasyr. Jedynie klasztor ocalał dzięki energicznej obronie zakonników, którzy przy pomocy garstki okolicznej szlachty przez cztery dni odpierali skutecznie ataki wroga. W czasie oblężenia odznaczył się zwłaszcza bernardyn Jan, który z wieży kościelnej postrzelił z łuku wodza tatarskiego, a następnie chwyciwszy miecz, wybiegł przed bramę i mężnie potykał się z nacierającym nieprzyjacielem.

Tatarzy poniósłszy znaczne straty pod murami klasztoru, rozpoczęli odwrót w stronę Wisły. Tak więc dzięki skutecznej obronie bernardyni uratowali tych wszystkich, którzy schronili się w obrębie murów klasztornych.

W pierwszej połowie XVII wieku (1621-1622) kościół został częściowo przebudowany. Wzniesiono dwie przylegające do nawy świątyni kaplice: św. Anny i św. Franciszka i nowe sklepienie nawy głównej. Prawdopodobnie w tym czasie kościół zatracił swój pierwotny charakter gotycki, na rzecz baroku. Prace nad wystrojem wnętrza przeciągneły się poza połowę XVII wieku.

W czasie najazdu szwedzkiego (1655-1657) kościół został splądrowany przez wojska szwedzkie, węgierskie oraz kozackie. W 1659 roku odbyła się ponowna konsekracja odnowionych ołtarzy przez biskupa Mikołaja Oborskiego z Krakowa.

W XVIII wieku, w czasie częściowej przebudowy (1749-1765) rozebrano kaplice św. Anny i św. Franciszka. Ołtarz główny wykonał w latach 1770-1775 lwowski architekt i rzeźbiarz Maciej Polejowski, działający równocześnie w ówczesnej kolegiacie sandomierskiej. Prezbiterium zostało wówczas ozdobione rokokową polichromię o tematyce Maryjnej. I w takiej szacie barokowo-rokokowej przetrwał do naszych czasów.

Znajdujący się w ołtarzu obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodzący z XVII wieku cieszył się kultem wiernych z miasta i okolicy. Wprawdzie obraz jest umieszczony w głębi chóru zakonnnego za wielkim ołtarzem, ale wraz z ołtarzem stanowi całość. Ołtarz w obecnej postaci pochodzi z drugiej połowy XVII wieku, konsekrowany w 1765 roku przez biskupa sufragana przemyskiego Franciszka Krzyżanowskiego.

Niemal od początku istnienia klasztoru od 1480 aż do 1864 roku znajdowało się w konwencie opatowskim studium zakonne. Jednym z pierwszych wykładowców był tam zmarły w opinii świętości Stanisław Korzyb, przed wstąpieniem do zakonu profesor Akademii Krakowskiej.

Klasztor opatowski posiadał dość zasobną bibliotekę, liczącą przy końcu XVIII wieku około 1500 woluminów. Bardzo znaczna część tych zbiorów dostała się za czasów Księstwa Warszawskiego (1810) do bibliotek państwowych, zwłaszcza w Warszawie, bądź z rozporządzenia biskupa sandomierskiego Józefa Juszyńskiego przekazana do seminarium duchownego w Sandomierzu. Wśród inkunabułów znajdowały się dwa pochodzące z 1497 roku z notami proweniencyjnymi bł. Władysława z Gielniowa.

W XIX wieku klasztor odegrał ważną rolę w ruchach wolnościowych i w samym powstaniu styczniowym (1863-64). Należący do konwentu opatowskiego o. Innocenty Tygiński, 8 stycznia 1863 roku odprawiał uroczyste nabożeństwo patriotyczne z okazji zaprzysiężenia ziemian, chłopów i zarządów gminnych powiatu opatowskiego. W klasztorze leczyli się i przechowywali ranni powstańcy.

Upadek powstania styczniowego był również zmierzchem bernardynów opatowskich. Za sympatię i pomoc dla powstańców konwent uległ kasacie przy końcu 1864 roku, a jego mieszkańcy zostali wywiezieni na wymarcie do bernardyńskiego klasztoru w Paradyżu. Od 1877 roku opiekę nad bernardyńskim kościołem przyjęli księża diecezjalni.

Po pierwszej wojnie światowej mieszkańcy Opatowa starali się o powrót bernardynów. Dopiero w 1939 roku administrator apostolski diecezji sandomierskiej bp Jan Lorek zgodził się na rewindykację opatowskiego kościoła i klasztoru. Pierwszym gwardianem został o. Józef Leśniak z klasztoru radomskiego.

Rozpoczął się nowy okres w dziejach klasztoru. Kościół, a zwłaszcza budynek klasztorny znajdował się w opłakanym stanie. Tylko jedno skrzydło nadawało się do zamieszkania i remontu. Niedługo jednak działania wojenne zwłaszcza w styczniu 1945 roku przyniosły nowe, spore szkody.

Z czasem zdecydowano się rozebrać zrujnowane przez czas zaborów i II wojnę światową skrzydło południowe oraz kawałek zachodniego. O skali trudności może świadczyć fakt, iż doprowadzanie do stanu używalności pozostałych pomieszczeń zostało zakończone dopiero w latach 90-tych ubiegłego stulecia.

W 1969 roku klasztor obchodził 500-lecie swojej fundacji. W roku 1989 biskup sandomiersko-radomski Edward Materski erygował przy zakonnej świątyni parafię. Liczy ona obecnie około 2700 osób.

Wspólnota konwentu w Opatowie liczy ośmiu zakonników (w okresie największego rozkwitu klasztoru mieszkało w nim ponad 20 zakonników). Głównym polem pracy jest katecheza, klasztor zajmuje się także kapelanią w szpitalu powiatowym oraz w dwóch punktach duszpasterskich: w Wąworkowie-Pobroszynie i Zochcinku.

Na terenie parafii w miejscowości Zochcin znajduje się także dom wspólnoty "Chleb Życia" s. Małgorzaty Chmielewskiej. Przy parafii działają: Trzeci Zakon, Franciszkańska Młodzież Oazowa, koła Żywego Różańca i Akcja Katolicka.

o. Anicet Gruszczyński OFM / red.

Na zdjeciach, klasztor i kościół bernardynów w Opatowie / fot. OFM Opatów.


W internecie: Bernardyni w Opatowie.
Würzburg: biskup z młodzieżą franciszkańską
Biskup Würzburga, Dr. Friedhelm Hofmann, odwiedził grupę młodzieży franciszkańskiej „Fraziskus” działającą przy tamtejszym klasztorze.
Kijów: odznaczenie dla o. Władysława Lizuna
O. Władysław Lizun został odznaczony przez Bronisława Komorowskiego złotym krzyżem zasług za zaangażowanie na rzecz Polaków i kultury polskiej na Ukrainie.
Harmęże: XIV Dni Kolbiańskie
Specjalnym tegorocznego spotkania był fotograf siedmiu kolejnych papieży, Arturo Mari, który dał osobiste świadectwo świętości w codziennym życiu Jana Pawła II.
Albania: rocznica poświęcenia świątyni
W albańskim mieście Fier słowaccy franciszkanie świętowali uroczyście dwudziestą rocznicę poświęcenia pierwszej świątyni na tych rozległych obszarach.
Harmęże: 55 lat kapłaństwa o. Floriana
Franciszkanie w Centrum św. Maksymiliana w Harmężach obchodzili uroczyście w Niedzielę Bożego Miłosierdzia jubileusz 55 lat kapłaństwa o. Floriana Szczęcha.
POLSCY MĘCZENNICY Z PERU

W związku z dużym zapotrzebowaniem mediów przedstawiamy zebrane materiały dotyczące życia, męczeństwa oraz procesu beatyfikacyjnego misjonarzy, którzy zginęli w Peru - o. Zbigniewa Strzałkowskiego i o. Michała Tomaszka. Korzystając z naszych artykułów, każdorazowo należy podać autora i źródło.

copyright © franciszkanie.pl 2001-2012, więcej o franciszkanie.pl - [ statystyki ] - kontakt - Strefa użytkowników Strefa - nowa wersja